1. YAZARLAR

  2. Erdem Güner

  3. Tarımsal destekler hemen şimdi!
Erdem Güner

Erdem Güner

Gazeteci / Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Tarımsal destekler hemen şimdi!

Dünyanın bütün ülkelerinde devletler, tarımsal üretimi destekler. Çünkü insan gıdası gerçekte çok pahalı bir şeydir ve siz gerçek değerini ödemek zorunda kalırsanız, bildiğiniz yaşam tarzından uzaklaşmanız gerekir. 

Onun için bütün ülkelerde doğal kaynaklardan ve ekonomik faaliyetlerden elde edilen gelirin önemli bir kısmı tarımsal üretimi desteklemek için kullanılır. Böylece devlet desteği alan çiftçi ürününü daha düşük fiyata satar. İşler yürür. 

Bütün büyük üretici ülkeler yaklaşan gıda kıtlığına yönelik muazzam tedbirler alıyor. Bu bir tahmin ya da kehanet değil, buz gibi bir gerçektir. 

DÜNYA BİR GIDA KITLIĞINA HAZIRLANIYOR

Dünyanın en büyük tahıl üreticilerinden Rusya Federasyonu geçtiğimiz günlerde tahıl üretimine daha çok destek vermek üzere Tahıl Yasası adıyla bir yasa çıkardı. Rusya tahıl çiftçisini zaten gayet destekliyordu. Buna rağmen çıkarılan Tahıl Yasası; çok büyük devlet destekleri içeren, üretimi baştan ayağa yeniden biçimlendiren bir düzenleme

Bazı üretici ülkeler ise kendi stoklarını korumak için, ürettikleri ürünün ihracatına engel koyuyor. Arjantin de geçtiğimiz günlerde mısır ihracatını yasakladı. Mısır, Arjantin’de sadece insan gıdası olarak değil; besi yemi olarak da çok büyük öneme sahip. 

Kafkasya ülkelerinin hemen tamamı modern tarımsal üretim altyapısını son 10 yılda kurdular. Onlar da muazzam devlet teşvikleri veriyor. ABD ve Çin Halk Cumhuriyeti gibi devasa üreticiler de ürün ticaretine tahditler getirmek, stokları güçlendirmek ve üreticiyi daha çok teşvik etmek için tedbirler alıyorlar.

DEVLET DESTEĞİ DOĞRU ÜRETİME VERİLEN ÖDÜLDÜR

Devletler tarıma destek verirken bir şey daha yaparlar; planlama. 

Destek verilirken ülkesel ölçekte neyin daha çok ihtiyaç olduğu, neyin daha değerli ve kazançlı olduğu gözetilerek verilir. Devlet destekleri bir tür ödüldür. Devletin yaptığı üretim planlamasının gerçekleşmesine katkı koyan çiftçi ödülünü alır. 

Kimse küçümsemesin; planlama küçük ölçekli çiftlikler için de hayati önem taşır. O nedenle çiftçinin o yıl neyi üretirse, ne kadar destek alacağını bilmesi önemlidir. Üretim faaliyetinin hayatiyetidir bu konu. Onun için siz üretim faaliyeti sürsün, devam etsin diyorsanız, vereceğiniz desteği senenin başında vermeniz gerekir. Çiftçi de böylece, o sene ne yapacağını bilir. 

Ama üretim faaliyeti azalsın, çiftçiler ezilsin, üretimden çıksın gibi bir hedefiniz varsa; günü geldiğinde çiftçi, küçümsenmemesi gerektiğini gösterecektir. 

YILIN BİTMESİNE 2 GÜN KALA AÇIKLANAN DESTEK VAR

Türkiye’de 2020 yılına ilişkin tarımsal desteklemelerin çoğu, geçtiğimiz yılın son 2 aylık döneminde açıklandı. Yılın bitmesine 2 gün kala açıklanan destek var! Sektörü bilmeyen birine söylesek komiklik yaptığımızı zanneder; 2020 yılına ilişkin damızlık ana arı desteği, 30 Aralık’ta açıklandı

Sadece desteklemeler değil; devletin fiyat belirlediği ürünlerin fiyatları da yılın bitmesine yakın tarihlerde açıklandı. Mesela süt üreticisi 2020 yılında geçerli olan çiğ sütün fiyatını, 11 Ekim’de öğrendi. 

Öte yandan devlet, mesela fındıkta piyasa fiyatını belirleyecek olan rekolte tahminleri konusunda da hem çok geç açıklama yaptı, hem de çiftçinin değil; tüccarın ve sanayicinin lehine rakamlar telaffuz etti. Buna itiraz eden iktidar mensubu bir milletvekili partisinden atıldı. 

2020’de biyolojik mücadele desteklerinde de benzer bir süreç yaşandı. Biyolojik mücadele sektörü zaten çok yavaş gelişen; kendine özgü zorlukları bulunan ve desteklenmesi gereken bir iş koluyken, desteklemeler iş işten geçtikten sonra açıklandı

SADECE ÇİFTÇİ DEĞİL GİRDİ TEDARİKÇİSİ DE MUTSUZ

Desteklemelerin açıklanma tarihi sadece çiftçi açısından değil; girdi tedarikçileri açısından da çok önemli bir sorun. Şirketler destek miktarlarını zamanında öğrense stoklarını, fiyatlandırmalarını, forkastlarını ona göre yapabilecekler. Üretim tamamlandıktan sonra gelen desteklemeler, hiçbir şeyi motive etmiyor, hiçbir şeyi teşvik etmiyor! Peki, üretim tercihlerini değiştirmeyecekse; üretim süreçlerini kolaylaştırıp verimlilik sağlamayacaksa, devlet neden destekleme yapıyor? Bu soruların sorulması ve cevaplanması lazım. 

TARISMAL DESTEKLEMELER YILIN BAŞINDA AÇIKLANMALI

Tarımsal üretimle ilgili 2021’e ilişkin devlet desteklerinin istisnasız tamamı, Ocak ayı içinde açıklanmalıdır. Herkes yıl boyunca ne yapacağını bilmeli; daha verimli, daha öngörülebilir, daha kazançlı üretmek için çiftçiye, üreticiye fırsat tanınmalıdır.

Önceki ve Sonraki Yazılar