1. YAZARLAR

  2. Altuğ Özer

  3. Evcil kedi ve köpekler Corona Virüs bulaştırır mı?
Altuğ Özer

Altuğ Özer

Veteriner Hekim
Yazarın Tüm Yazıları >

Evcil kedi ve köpekler Corona Virüs bulaştırır mı?

Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan Corona virüs (2019-nCoV) salgını Aralık ayından itibaren milyonlarca kişiyi enfekte etti ve yüz binlerce kişinin ölümüne sebep oldu. 

Virüsü ilk kez çözen bilim adamı Leo Poon, virüs kaynaklı hastalığın muhtemelen vahşi bir hayvanda başladığını ve insanlara yayıldığını düşünüyor. Kuluçka süresi 2 hafta olan virüsün, hayvandan insana bulaşırken form değiştirdiği ve böylece insandan insana da bulaşır hale geldiği düşünülüyor. 

Corona virüsler hayvanlar arasında yaygın olan büyük bir virüs grubudur. Yeryüzünde 500’den fazla Corona virüs formu var. Corona virüslerin, 1970’lerin başından itibaren hayvanlarda hastalıklara neden olduğu kabul edilir. Bu direnci yüksek hastalık etmeni, öncelikle memelilerin ve kuşların üst solunum yolları ile gastrointestinal sistemini enfekte eder. 

TARIM ENDÜSTRİSİ İÇİN TEHDİT OLABİLİR
Corona virüsler çiftlik hayvanlarında ve evcil hayvanlarda, bazıları ciddi olabilecek ve tarım endüstrisi için de tehdit olabilecek bir dizi hastalığa neden olur. Tavuklarda, sığırlarda görülen formları barsak yangısı ve ishale yol açar.

Kedi corona virüsünün iki formu vardır. Kedi enterik Corona virüsü (Feline coronavirus, FCoV) daha az klinik önemi olan bir patojendir. Ancak bu virüsün spontan mutasyonu yüksek ölümle ilişkili bir hastalık olan kedi enfeksiyöz peritonitisine (feline infectious peritonitis, FIP) neden olabilir. 

İki tür köpek Corona Virüsü (CCoV) vardır, bunlardan biri gastrointestinal hastalığa neden olan virüstür. Diğeri de solunum yolu hastalığına neden olur. Çalışmalar, kedileri ve köpekleri etkileyebilecek köpek Corona virüsünün köpekler için ölümcül olabileceğini gösteriyor. 

KEDİ VE KÖPEKLERDEKİ CORONA FORMLARI İNSANA BULAŞMIYOR
Kümes ve çiftlik hayvanları ile pet dostlarımızdaki Corona virüs formları gastrointestinal sisteme yerleşen türlerdir. Öte yandan Sars, Mers, Covid19 gibi Corona virüs formları ise solunum sistemini enfekte ederler. Güncel Covid19 salgınında Çin’de yoğun enfekte olmuş bir insandan, 17 yaşındaki köpeğine geçmiş bir vaka bulunmaktadır. Başka bir vakada da Amerika’da hayvanat bahçesinde yine yoğun enfekte olmuş bir bakıcıdan iki kaplana Covid19 bulaşmıştır. 

Bu iki vakada da hayvanlardan insana geri bulaşma bildirilmemiştir. Tarihte kayıtlara geçmiş, kedi ya da köpekten insana bulaşmış bir Corona virüs vakası yoktur. Kedi ve köpekteki Corona virüs formları insanlara bulaşmaz.

Kedi ve köpekteki formlarının insana bulaşmadığını belirtmiştik. Öte yandan Corona virüsler genel olarak hayvanlar arasında yaygın olan büyük bir virüs grubudur ve bilim adamları tarafından zoonoz (hayvandan insana bulaşan) etmenler olarak nadiren sınıflandırılırlar. 

HAYVANDAN NASIL BULAŞIR?
Bulaşma, doğrudan temas (tükürük, kan, idrar, dışkı vb), dolaylı temas (hayvanların yaşadığı ve dolaştığı alanlarla veya mikroplarla kontamine olmuş nesnelerle veya yüzeylerle temas etmek) yoluyla, vektör kaynaklı (bir kene veya sivrisinek veya pire gibi bir böcek tarafından ısırılmak) ve Çin’de tahmin edildiği gibi gıda kaynaklı (kontamine bir şey yemek veya içmek, pastörize edilmemiş süt, az pişmiş et, yumurta veya enfekte bir hayvandan dışkısı ile kontamine olan çiğ meyve ve sebzeler gibi) olabilmektedir. 

Hastalığın antibiyotikle tedavisinin olmaması ve virüsün mutant formlara dönüşerek hastalık yapma yeteneğinin güçlenmesi, bu hastalığa karşı hijyen, koruma ve kontrol önlemlerinin alınmasını önemli kılmaktadır.

CORONA VİRÜS AİLESİNİN KAYNAĞI YARASALAR
Corona virüsler, bazı formları insanlarda hastalığa neden olan büyük bir virüs ailesidir. Diğer formları ise develer, genç ve yaşlı sığırlar, domuzlar, kediler, köpekler, kuşlar, ve yarasalar da dahil olmak üzere hayvanlar arasında dolaşmaktadır. Yarasalar bilim adamları tarafından artık tüm büyük Corona virüslerin orijinal kaynağı olarak kabul edilmektedir. Son dönemlerde ortaya çıkan Corona virüs kaynaklı Ağır Akut Solunum Sendromu (severe acute respiratory syndrome, SARS) ve Orta Doğu Solunum Sendromu (Middle East respiratory syndrome, MERS) gibi zoonoz karakterli salgınların yarasaların ağız veya dışkı yoluyla kirlettiği meyveleri yiyen evcilleştirilmiş memeli hayvanlar tarafından insanlara taşındığı tahmin edilmektedir.

EVCİL HAYVAN BESLERKEN NE YAPMALI?
Kedi ve köpekteki Corona virüsü gastorointestinal sisteme (mide-barsak sistemine) yerleşirken, Covid-19 solunum sistemine yerleşir. Evcil dostlarımızla günlük rutinimizde zaten uymamız gereken hijyen kurallarının (eve girerken ve kirlendikçe ellerimizi, evcil dostlarımızın patilerini sabunlu bez-su ile temizlemek) ötesinde bir şey yapmamıza gerek yoktur. 

Hatta bazı araştırmacılar evcil dostlarımızdaki Corona virüsle karşılaştığımız takdirde bunun hastalık yapmak bir tarafa, bizi bu tip virüsler enfekte etmediği için bağışıklığımız açısından yararının olduğunu bile savunmaktadırlar.

Yani kedi ve köpekteki Corona virüsü insanlara bulaşmaz. Kedilerde görülen FIP hastalığı ise Corona virüsünün mutasyonu ile hastalığa neden olur. Fakat bu hali de insanlara ve köpeklere bulaşmaz. Köpekler için tamamen etkili Corona aşısı bulunurken, kediler için işe yarayan bir aşı bulunmamaktadır.

Bugünlerde pet dostlarımızla birlikte rutin hayatımızda değiştirmemiz gereken bir şeyler yoktur. Zaten uymamız gereken hijyen kurallarına dikkat etmek yeterli olacaktır. Ellerimizi temas sonrası en az 20 saniye sürecek şekilde ılık su ve sabunla yıkamak, dışarıdan geldiğimizde dostumuzun patilerini sabunlu bezle temizlemek önemlidir. Toplum olarak genel kurallara uyduğumuz sürece Haziran ayından itibaren izolasyon kuralları da hafifleyecektir. Hepinize sevgi dolu ve sağlıklı günler dilerim.

Önceki ve Sonraki Yazılar