1. HABERLER

  2. SOFRA

  3. Çeşit nedir, tür nedir?

Çeşit nedir, tür nedir?

Meyve veya sebze satın alırken ürünü çeşit adıyla istemek; hangi aromayı, hangi tadı, hangi lezzeti istediğini bilmek demektir.

Çeşit nedir, tür nedir?

Hal Postası - Meyve veya sebze satın almak istediğinizde karşımıza çok sayıda seçenek çıkar. Ancak genellikle bu seçeneklerin çokluğundan haberdar değilizdir; özellikle sebzede mesela domatesin adı domatestir veya en fazla bizlerin grup adı dediğimiz adlarla ayırt eder, ona göre satın alırız; salkım domates, çeri domates vb… 

Bütün bu kavramlara bir açıklık getirmek ve markete, pazara gittiğinizde size daha doğru şekilde rehberlik edebilmek amacıyla bazı bilgileri paylaşalım istedik. 

TÜR, GRUP VE ÇEŞİT ADLARI
Çünkü bilimsel taksonomi bir kenara, tüketici açısından bu tür, grup ve çeşit adlarını bilmek; hangi ürünün ne gibi özellikleri olduğunu da bilmek demektir. Özelliklerini bildiğiniz ürünü de hem çok daha yerinde ve verimli kullanırsınız, hem de ödediğiniz paranın hakkını alma şansınızı arttırırsınız… 

TÜR
Meyvelerde ve sebzelerde meyve adı ya da sebze adı diye bildiğimiz adlar aslında birer “tür adı”dır. Örneğin “domates”, bir tür adıdır. “Elma” bir meyve türünün adıdır. 

GRUP
Sebze ve meyve türleri, ıslah süreçleri sonrasında elde edilen ürünün bazı genel niteliklerine bağlı olarak gruplar altında sayılırlar. “Kırmızı elmalar”, “çeri domatesler” ya da “dikenli hıyarlar” gibi… 

ÇEŞİT
Öte yandan her ürün grubunun altında da çok sayıda çeşit adı sayılır. Çeşit adları o çeşidi ticari olarak üreten tohum firmasının veya ıslahçı fidan firmasının verdiği özel isimlerle bilinirler. Çeşit adları genellikle ticari marka işlevi gören isimlerdir. “Chandler cevizi”, “Pink Lady elması”, “Gülpembe F1”, “Sihirbaz F1”, “Tybif F1”, “Bufalo F1” domates çeşitleri gibi… 

Her ürün çeşidinin kendine özgü özellikleri vardır. Kiminin raf ömrü kısadır, kiminin renk alımı çok iyidir veya bazısı aromatik olarak çok güçlü içerik taşır, bazısının lezzeti çok daha iyidir, bazıları ise daha sert meyve dokusuna sahiptir. 

Çeşit özellikleri çiftçi için farklı başlıklarla, mutfak tüketicisi için farklı başlıklarla sıralanır. Örneğin bir domates çeşidinin hastalık ve zararlılara dayanımı, yola dayanımı, renk alımı (albenisi) ve sertliği çiftçi için öncelik taşırken; aroma ve lezzet özellikleri ile kimyasal içerik açısından taşıdığı besin değeri ve buzdolabında saklanabilme süresi mutfak tüketicisi için öncelik taşır. 

Çiftçiler genellikle, üretecekleri sebzenin veya meyvenin çeşidi hakkında detaylı bilgi almadan bahçe, tarla veya sera tesis etmezler. Çünkü yetiştirecekleri çeşidin pazarıyla ilgili paketleme, ürün işleme gibi püf noktaları da, üretirken yapılacak bitki koruma ve bitki besleme uygulamaları da belli bir ölçüde o çeşidin özelliklerine göre belirlenir. 

ÜRÜNÜ ÇEŞİT ADIYLA İSTEMEK
Ama mutfak tüketicileri çeşitler hakkında neredeyse hiç bilgi sahibi değildir. Bu nedenle “GDO’lu ürün”, “hibrid çeşitler”, “hormonlu ürün” benzeri kavramlara dayanarak hazırlanmış haber niteliğindeki yayınlardan çokça etkilenerek tüketici tercihlerini belirlerler. Bunu yaparken bile neyi, neden tercih ettiğimiz hakkında pek bilinçli davrandığımız söylenemez. 

Hal böyle olunca tüketici pazara, markete veya manava gittiğinde satın alacağı ürünün çeşit adını sorma ihtiyacı duymaz. Halbuki aradığı özellikteki ürünün hangisi olduğunu ancak ve ancak çeşit adıyla ayırt edebilir. Ama maalesef henüz çeşit adının ne olduğunu bilmediği için alışverişini rastgele yapar… 

Çeşit geliştirirken uygulanan geleneksel ıslah işleminin ne olduğu, F1 kavramının ne anlama geldiği, GDO dediğimiz şeyin ne olduğu gibi bazı kaygı verdiğini bildiğimiz kavramlar hakkında da yazılarımız olacak. Sayfamızı takip ederseniz bunları ve başka birçok kritik konuyu da okuyucularımızla paylaşacağız. 

Önceki ve Sonraki Haberler